14 Aralık 2017 Perşembe
Anasayfa > Yazarlar > Çetin ASMA > Gemi yapımı ve atımı
Çetin ASMA

Gemi yapımı ve atımı

04.12.2017 12:06:48 12 14 16 18 yazdır
Yazar : Çetin ASMA


Bartın'ın kaybolan mesleklerinden biri de ahşap gemi yapımcılığıdır. İlimizde bir dönem ahşap gemi yapımı, Bartın Yalı mevkiinden Orduyeri'ne doğru olan sahada gerçekleştirilmekteydi. Burası halen Tersane Caddesi olarak bilinse de ne ahşap gemiler artık Bartın Irmağında yüzüyor, ne de onlarca tersane burada yer alıyor.




Bartın'da gemi yapımının tarihçesi 18. yüzyıla dayanmaktadır. Bir zamanlar Bartın'da Osmanlı Donanması için Kadırgalar yapıldığına dair belgeler, Başbakanlık'taki Osmanlı Arşivi'nde yer almaktadır. Sözkonusu belgelerde Bartın'da yapılan kadırgaların suya indirilmesi sırasında ırmaktaki su seviyesinin az olması nedeniyle zaman zaman yüzdürülemediği, bunu yapabilmek için yağmurlu havanın beklendiği ifade ediliyor. Bunun üzerine Osmanlı Donanması için gemi yapımı Amasra ve Kurucaşile'ye kaydırılıyor. Bu bilgilere de Osmanlı Arşivleri'nden ulaşmamız mümkün.

Bartın bundan sonra Çektirme adı verilen ahşap gemileri ile ün yapıyor. 1970'li yılların ortasına kadar Bartın, Türkiye'nin dört bir yanına çektirme tipi ahşap gemilerin yapıldığı yer olarak anılıyor.




Gemi yapımı başlı başına bir sanat olduğu gibi geminin suya indirildiği yere (enet başı) kadar getirilmesi ayrı bir olay, suya indirilmesi ise ayrı bir olaydı. Ve her gemi suya indirilirken adeta bayram havasında kutlanırdı. Yapımı tamamlanan gemi için önce suya indirileceği gün tespit edilirdi. Yalı mevkiinde nakliye işi ile ilgilenen ve Kömüş öküzü olanlara haber verilirdi. Yağlı kalaslar geminin kaydırılacağı güzergah boyunca dizilir. 8 ila 10 çift Kömüş öküzü koşulur, Donanımcı İbrahim ustanın verdiği "Yah de" komutu ile hareket ettirilen gemiler, enet bayına kadar çekilirdi. Burada bağlı olan gergin halat kesilir ve eğimli olan zeminden bırakılan ahşap gemi görkemli bir şekilde su ile buluşurdu.

Bu anı gören hamile kadınların çabuk ve sorunsuz doğum yapacağına inanılırdı.

Gemi suya indirilmeden önce çoluk-çocuk mahalle halkı gemiye binerdi. Bu esnada kurban kesilip dualar da edilirdi. Lokum ve baklava dağıtılırdı. Herkes, geminin hayırlı olmasını temenni eder, büyük bir coşku ile geminin suya indirilmesini izlerdi.




O gün Yalı mevkiinde bir bayram coşkusu olurdu. Uzaktan, yakından gelen herkes bu gemi indirme merasimini büyük bir coşku ile seyrederlerdi. Artık bu gemi yapımcılığı, gemi atımı, donanımcılık, marangozluk, demircilik, halat bükücülüğü gibi meslekler, pek çok şey gibi tarihim derinliklerinde kaybolup gittiler. O günlerin tek hatırası olarak ise bizlere Tersane Caddesi'nin adı ve her konuda olduğu gibi bu konuda da bize en önemli bilgileri sunan siyah beyaz fotoğraf kareleri kaldı.

Yazarın Son Yazıları
Yorum Yaz
  • UYARI: Konuyla ilgisi bulunmayan, hakaret içeren cümleler veya imalar, inançlara saldırı, şiddete teşvik ve tamamı büyük harfle yazılan yorumlar onaylanmamaktadır.